Proponujemy alternatywę – zaskoczcie swoje dzieci i zafundujcie im niezapomniany weekend pełen niespodzianek! Rozpocznijcie od wysłania kartki na Dzień Dziecka, która będzie zawierać nie tylko życzenia, ale także informacje odnośnie sobotniej wyprawy. Wszystkie wskazówki ukryjcie w rebusie lub zadaniach matematycznych, których wynik będzie równocześnie koordynatami miejsca, w którym zacznie się zabawa. Możecie w ten sposób przygotować cały szereg zadań, które dziecko będzie musiało odgadnąć, aby poznać prawdziwy cel wycieczki. Kiedy już dotrzecie do ostatniego puntu, nie zapomnijcie obdarować swojego potomstwa nagrodą – prezentem oraz słodyczami. Możecie też zakończyć dzień wspólną wyprawą na waszą ulubioną pizzę – po całym dniu biegania i główkowania nad kolejnymi zagadkami, wasze brzuchy głośnym burczeniem nie dadzą wam o sobie zapomnieć!

Jeżeli jednak pogoda nie dopisze, możecie świetnie bawić się również w zaciszu własnego mieszkania. Skorzystajcie z okazji i zaproście na podwieczorek najlepszych kolegów i koleżanki waszych pociech. Wspólnie z ich rodzicami przygotujcie tematyczne smakołyki, np. upieczcie ciasteczka z ulubionymi bohaterami bajek lub ozdóbcie tort wszystkimi kolorami tęczy! Możecie przygotować także zestaw zadań i konkursów z nagrodami – dzieciaki będą się świetnie bawić, rywalizując ze sobą w zabawach zręcznościowych, odpowiadając na pytania z wiedzy szkolnej czy też popisując się swoimi talentami artystycznymi.

Dzień Dziecka obchodzony jest w Polsce od ponad 60 lat, jednak nie ma ustalonej formy czy rytuałów. Dzięki temu co roku każdego malucha może spotkać coś nowego – zarówno ze strony rodziców, jak i organizacji społecznych urządzających zabawy w centrum większości dużych miast kraju. Przypomnijcie też rodzinie o możliwości wysłania maluchom kartki na Dzień Dziecka – dzieciaki się ucieszą z życzeń od dziadków oraz wujostwa, zwłaszcza jeżeli nie będą mogli się z nimi spotkać w tym dniu osobiście. A przede wszystkim, drodzy rodzice, rozluźnijcie się trochę i obudźcie w sobie dziecko, choćby na ten jeden dzień!

W starożytnych kulturach Dzień Matki był sprzężony z obchodzeniem Dnia Kobiet. Macierzyństwo było jedyną drogą do chwały i szacunku, ponieważ w wielu wczesnych społeczeństwach kobiety nie mogły miały wpływu na politykę czy decyzje męskich członków grupy. Dzień, w którym świętowały matki i opiekunki domowego ogniska, był również świętem bóstw i boginek, symbolizujących płodność, macierzyństwo i odradzającą się przyrodę. Wiele religii kojarzyła również matkę z opiekunką przyrody, pomagającej odrodzić się po długiej i ciężkiej zimie.

kartki na dzień matki

Współcześnie, Dzień Matki prawie każde z państw obchodzi w innym czasie. W wielu miejsca, obchodzi się je wraz z Dniem Kobiet. Najwcześniej świętują mamy w Norwegii – tam Dzień Matki przypada już w każdą drugą sobotę lutego. Potem święto obchodzi się w Gruzji – 3 marca. Dla państw Półwyspu Bałkańskiego oraz Rosji, Wietnamu i Tadżykistanu, święto mam i kobiet odbywa się 8 marca. Następne na liście są państwa arabskie oraz Izrael – 21 marca. W maju – w pierwszą i drugą niedzielę, 8, 10 i 15, świętować będą jeszcze Węgry, Hiszpania, Korea Południowa, Meksyk, Kanada, Australia i Paragwaj. Po polskim dniu, następuje czas na okazanie szacunku mamom w Boliwii (27 maja) i Mongolii (1 czerwca, wraz z Dniem Dziecka). W sierpniu świętują mamy z Tajlandii i Kostaryki, a w październiku z Malawii, Argentyny i Białorusi. Jako ostatnie, swoje święto obchodzą mamy w Indonezji – dopiero 22 grudnia.

Dzień Matki w Polsce obchodzony jest od 1914 roku. Jako pierwsi świętowali go mieszkańcy Krakowa. Zwyczaje związane z tym dniem pochodzą jeszcze z czasów starożytnych i kultywowane są do dzisiaj – mamy obdarowywane są drobnymi prezentami, w szczególności kwiatami, słodkościami. Obowiązkiem każdego dziecka jest również przygotowanie specjalnej kartki na Dzień Matki, stworzonej samodzielnie na zajęciach plastycznych. Starsze dzieci – nastolatki i osoby dorosłe, często nie mają czasu lub wstydzą się przygotować coś samodzielnie, w związku z tym przesyłają kartki elektroniczne lub tradycyjne. Kartki.pl to świetny sposób na przesłanie mamie kilku ciepłych słów i wyrazów pamięci. Znajdziecie tu wiele pięknych kartek, doskonale pasujących do okazji!

Macierzyństwo to coś, co naznacza kobietę na całe życie. Warto pamiętać o tym i podobnie jak nasi przodkowie, w tym szczególnym dniu, oddać jej cześć i okazać swój szacunek za poświęcony czas oraz oddanie się przygotowaniu nas, swoich dzieci, do dorosłego życia. Kto wie, może załapiemy się przy okazji na wspaniały, maminy placek z jabłkami?

Wszystkiego najlepszego, Drogie Mamy!

Ze świętami Wielkiej Nocy powiązanych jest wiele obyczajów, które zmieniały się przez wieki. Do dziś przetrwało kilka najważniejszych, której najsilniej zakorzeniły się w kulturze nie tylko wsi, ale i miast. Zwyczaje te różnią się między sobą zależnie od regionów, jednak wszystkie dotyczą jednego – żałoby po śmierci Jezusa oraz radości po Jego zmartwychwstaniu, oznaczającemu równocześnie odrodzenie człowieka oraz otaczającej go natury. Okres wielkanocny przypada w czasie, w którym przyroda budzi się do życia – nadchodzi wiosna, dzięki czemu ludzie z większym optymizmem patrzą w przyszłość i z radością spotykają się na świątecznym śniadaniu lub przesyłają sobie kartki  wielkanocne z życzeniami na ten uroczysty czas.

Niedzielę poprzedzającą Wielkanoc nazywa się Niedzielą Palmową. Według Biblii, w tym dniu Jezus wjechał do Jerozolimy, gdzie został przywitany przez jej mieszkańców gałązkami palmowymi, rzucanych pod kopyta jego osiołka. Dziś Niedzielę świętuje się poprzez przygotowanie “palemek” – ozdobionych kwiatami, wstążkami i baziami. W niektórych regionach Polski odbywają się konkursy na najwyższe i najpiękniejsze palmy. Zwycięskie okazy mają zazwyczaj po kilka metrów, a w oczy rzuca się ich żywa kolorystyka, doskonale oddając to, co palma symbolizuje – odnowienie życia.

Wielki Piątek to z kolei czas smutku i pokory, upamiętniający Drogę Krzyżową oraz śmierć Jezusa Chrystusa. W tym dniu obowiązuje post ścisły, a wszelka radość i zabawa jest zakazana. Na szczęście, wraz z Wielką Sobotą smutek zastąpiony jest radosnym oczekiwaniem oraz przygotowaniem koszyczka do święconki. Wśród produktów, które zazwyczaj znajdują się w jego wnętrzu są m.in. masło uformowane na kształt baranka (symbol Jezusa Chrystusa Zmartwychwstałego), mięsa i wędlin (oznaka końca postu) a także jajko, będącego symbolem odrodzenia. Jajka często przybierają formę pisanek – ugotowanych na twardo, z pokolorowanymi skorupkami. Pisanki to obowiązkowy element stołu wielkanocnego,do którego w Wielkanoc, po porannej mszy, zasiadają wszyscy członkowie  rodziny. Niedziela jest dniem radości, co podkreślają nie tylko wspaniałe potrawy na stołach – kolorowe jajka, szeroki wybór mięs oraz słodycze – baby wielkanocne i mazurki, ale także kolory szat liturgicznych kapłanów, który od tego dnia jest biały.

Wielkanoc symbolizowana jest przez cały szereg zwierząt oraz elementów wywodzących się nie tylko z religii ale także jeszcze z czasów pogańskich, kiedy to początek wiosny świętowany był równie radośnie, co Zmartwychwstanie Jezusa. I tak, kartki na Wielkanoc,  świąteczne obrusy oraz, w ostatnich latach – opakowania słodyczy, zamieszkiwane są przez króliczki, zajączki (które grzecznym dzieciom przynoszą drobne upominki), żółte kaczuszki i  kurczaczki. Obok nich pojawiają się również bogato zdobione pisanki i kolorowe palemki. Istotnym elementem są też wyobrażenia baranka. Wśród najczęściej prezentowanych potraw wielkanocnych, zaraz za jajkiem znajduje się polukrowana baba wielkanocna oraz mazurek – twarde ciastko z dużą ilością kolorowego lukru, uformowanego w napisy (np. “Wesołego Alleluja!”) lub inne symbole Wielkanocy.

Tradycyjnym zajęciem kobiety jest opieka nad domem i potomstwem. Zależnie od kultury, dzięki wywiązywaniu się ze swoich zadań jako matki i żony, miała odpowiednią pozycję w hierarchii społecznej – raz niższą, raz wyższą. Prawie każda cywilizacja wielbiła jednak te, którym udało się powić zdrowe dziecko, zwłaszcza chłopca, który byl gwarantem przedłużenia rodu. Jednak ze względu na domowe obowiązki, często była odsuwana od polityki i spraw istotnych dla państwa, co zaowocowało utworzeniem się stereotypów mówiących o niższej inteligencji kobiet lub braku zdolności do zrozumienia pewnych problemów i wykonywania skomplikowanych zadań. Słabsza budowa fizyczna oraz charakterystyczna delikatność, stały się potwierdzeniem tej tezy.

O swoje prawa kobiety walczyły przez całe wieki. Niektórym udało się przedostać do „męskiego świata” w przebraniu, innym intrygami, a jeszcze inne same wywalczyły sobie wysokie pozycje i posiadły władzę, niedostępną dla większości mężczyzn. Niestety większość przedstawicielek płci żeńskiej była tłamszona, a ich działalność ograniczała się do funkcjonowania zgodnie z zasadami, jakie nałożyła na nie religia lub zwyczaj, co najczęściej wiązało się z zależnością od mężczyzn – ojców, a później mężów. Okazją do zmian stała się rewolucja przemysłowa, a później I i II wojna światowa. Industrializacja pozwoliła zająć kobiecie stanowisko w zakładzie pracy i uniezależnić swoje dochody. Początek XX wieku zmusił kobiety do podjęcia pracy w zakładach przemysłu ciężkiego oraz zajęcia wszystkich stanowisk, pustych po wymarszu mężczyzn na wojnę.

Współcześnie większość kobiet wciąż odczuwa skutki stereotypowego myślenia o swojej płci, jednak ich status jest prawnie równy statusowi mężczyzn. O znaczeniu i rolach kobiecych ma przypominać Dzień Kobiet, który przypada 8 marca każdego roku. Świętowaniu towarzyszą życzenia, bukiety kwiatów oraz upominki, którymi są wtedy zasypywane przez mężów, pracodawców i kolegów. Do najpopularniejszych należą kartki na Dzień Kobiet, słodycze oraz biżuteria lub zabawne gadżety.

Tradycja obdarowywania prezentami wywodzi się prawdopodobnie jeszcze ze starożytnego Rzymu, gdzie na początku marca obchodzono Matronalia, czyli święto matek i żon. Idea ta odrodziła się wraz z sufrażystkami, które od początku XX wieku głośno walczyły o prawo do głosowania i udziału w życiu publicznym. Dzień Kobiet wykorzystywany był również przez propagandę komunistyczną, która wybrała 8 marca na podkreślenie wartości kobiety jako pracownicy. Polskie kobiety mogły się w tym dniu spodziewać wizyty oficjeli rządu komunistycznego i otrzymania od nich zwyczajowego goździka i rajstop.

Współczesna kobieta to istota silna zarówno w pracy, jak i w domu. Dzień Kobiet to okazja do uszanowania i wynagrodzenia jej pracy. Dla zakochanego mężczyzny może to być pretekst do przygotowania wspaniałej kolacji i prezentu. Radość kobiecie sprawią również kwiatki, które będzie podawać jej synek oraz coś słodkiego i kilka dobrych słów od gburowatego zazwyczaj szefa. Uśmiech na damskiej twarzy wywołają także kartki na Dzień Kobiet od pamiętających kolegów, znalezione w skrzynce lub na poczcie e-mail. Drodzy Panowie! Nie zapomnijcie o Dniu Kobiet!

W Polsce Walentynki obchodzi się od niedawna, za czasów komunistycznych nie było podobnego święta, a nasi prapraprzodkowie święto zakochanych celebrowali w czerwcu, podczas Nocy Kupały. Zachodnia tradycja znalazła w naszym kraju duże poparcie, a Polacy masowo zaczęli wysyłać kartki walentynkowe, kupować czekoladki w kształcie serduszek i bawić się podczas tematycznych imprez.

Tradycja wysyłania listów miłosnych podpisanych “Twój Walenty/Twoja Walentynka”, powstała w średniowieczu. Zapoczątkował jąbiskup Terni, św. Walenty, który w ten sposób podpisał swój ostatni przez ścięciem list do ukochanej. Patronem zakochanych stał się w zasadzie już za życia, kiedy to wbrew zakazom cesarza, udzielał sakramentu małżeństwa młodym parom. Prawo zabraniało zawierania związków małżeńskim legionistom w wieku 18-37 lat, ponieważ cesarz uważał, że tylko żołnierze bez rodziny są w stanie dać z siebie wszystko na polu walki. Za udzielanie ślubów, święty został wtrącony do lochów, gdzie sam poznał smak miłości – zakochał się w niewidomej córce strażnika. Tam też nastąpił cud – pod wpływem miłości, dziewczyna odzyskała wzrok. To niestety okazało się być gwoździem do trumny Walentego – wściekły cesarz kazał go ściąć.

Na pamiątkę jego śmierci – 14 lutego, Kościół Katolicki celebruje jego święto. W tym samym czasie, na całym świecie trwa romantyczne szaleństwo, w którym prym wiodą zakochane pary, które nie wstydzą się okazywać sobie uczuć. Walentynki to także dzień, kiedy wiele osób decyduje się na wyznanie miłość osobom, o których dotychczas jedynie marzyły. Zakochani obdarowują się prezentami i słodyczami, często również wychodzą na romantyczne randki – do kina lub na kolację. Ci bardziej nieśmiali, przesyłają swoim sympatiom kartki walentynkowe, które zapełniają wyznaniami miłości i podpisują się jako “Twój Walenty/Twoja Walentynka”.

Tradycja Betlejemskiego Światełka Pokoju zapoczątkowana została w 1986 roku przez dziennikarzy austriackiego Radia i Telewizji w Litzu. Początkowo głównym celem była promocja działań na rzecz niepełnosprawnych i potrzebujących. Do akcji przyłączyło się środowisko skautów, dzięki czemu szybko dowiedziała się o niej cała Europa, także i polscy harcerze, którzy w 1991 roku podjęli się przewiezienia Światełka na nasze ziemie

Co roku, Światełko zapalane jest w Betlejem i podróżuje do Wiednia, gdzie następuje uroczyste przekazania Go delegacjom z sąsiadujących państw. Do Polski trafia poprzez słowackich skautów, którzy przekazują Je na Łysej Polanie w Tatrach. Stąd Światełko rozchodzi się po całym kraju, dumnie niesione przez przedstawicieli poszczególnych Chorągwi. Betlejemskie Światełko Pokoju trafia również do prezydenta (uroczyste przekazanie następuje w Pałacu Prezydenckim), premiera oraz prymasa Polski.

Betlejemskie Światełko Pokoju jest symbolem pojednania, radości i pokoju. Przypomina również o jednym z najważniejszych symboli bożonarodzeniowych – Gwieździe Betlejemskiej, która poprowadziła Trzech Króli prosto do stajenki, w której narodził się Jezusek. Wybierzcie dla swoich bliskich jedną z kartek z tym symbolem i przekażcie im dar swoich najlepszych życzeń oraz miłości! W końcu Boże Narodzenie to czas, w którym nikną wszelkie odległości i walą się mury…

Jarmarki najczęściej urządzane są na około tydzień lub dwa przed świętami. Na ten czas, stare place i rynki wielkich miast zamieniają się w świąteczne miasteczka, pachnące choinką, cynamonem i lokalnymi smakołykami. Bożonarodzeniowy nastrój podgrzewają również kolorowe światełka, które migoczą z każdego stoiska, a także zespoły muzyki ludowej i profesjonalne chóry, które przy takiej okazji wykonują tradycyjne kolędy oraz pastorałki.

Czego można spodziewać na stoiskach? Jak mawiają nasze babcie – “mydła i powidła”. Wśród wystawców znajdziemy m.in. artystów ludowych, którzy zaoferują nam swoje wyroby użytkowe oraz wspaniałe ozdoby do mieszkania lub na choinkę. Nie brak będzie również drobnych przedsiębiorców i hobbystów, którzy prezentować będą własnoręcznie zrobione kartki świąteczne, bombki, biżuterię oraz inne drobiazgi. Dużą część jarmarku zajmować będą także stragany z żywnością. Jeżeli lubicie dobre produkty spożywcze, np. ser czy wędliny, to właśnie w tym miejscu znajdziecie szeroki wybór żywności domowej roboty, produkowanej w tradycyjny sposób i bez użycia sztucznych składników. Tego typu wyroby z pewnością zrobią furorę na wigilijnym stole! Inną wspaniałą częścią jarmarków jest ciepłe jedzenie, przyrządzane na miejscu przez najlepszych restauratorów w rejonie. Zależnie od okolic, przy grillach zobaczycie same najsmaczniejsze specjały. Chłód i piękne zapachy rozbudzą wasz apetyt i nie dacie rady oprzeć się gorącym oscypkom, wyśmienitym świątecznym pierogom oraz doskonałym szaszłykom z grilla.

Najatrakcyjniejsze jarmarki odbywają się w Niemczech i Austrii – Dreźnie, Wiedniu i Berlinie. W Polsce tradycja jest równie silna, a świąteczne stragany znaleźć można w każdym zakątku naszego kraju. W wielu miastach organizatorzy przewidzieli także dodatkowe atrakcje – w tym roku na wrocławskim rynku zawitał najprawdziwszy święty Mikołaj z Laponii, który towarzyszył prezydentowi Finlandii, w Krakowie odbyła się 70. edycja konkursu szopek krakowskich (które wciąż można oglądać w Galerii Krakowskiej oraz na Rynku Głównym), a w Poznańskim Betlejem będzie można zobaczyć najlepszych rzeźbiarzy, którzy będą tworzyć prawdziwe arcydzieła z wielkich brył lodu. Będziecie mogli je podziwiać tak długo, jak pogoda pozwoli…

Święty Mikołaj to dla chrześcijan wciąż biskup Miry, żyjący w III wieku n. e, który rozdał ubogim swój spadek po rodzicach. To właśnie dzięki niemu narodziła się tradycja obdarowywania się prezentami w Boże Narodzenie. Jego wizerunek aż do początku XX wieku był dość spójny i przedstawiał mężczyznę w jasnych szatach biskupich. Zmiana nastąpiła jednak w 1930 roku, kiedy to rysownicy Coca-Coli zaprezentowali postać Mikołaja odzianego w czerwony strój i z ogromną białą brodą. Mikołaj popijał brązowy napój, namawiając przy okazji do tego samego. W ciągu kilku lat tak przedstawiony Święty wyparł tradycyjny image biskupa.

Ale w Boże Narodzenie nie tylko Święty Mikołaj przynosi prezenty. W samej Polsce, tradycja ta zmienia się zależnie od regionu. I tak w Wielkopolsce i na Kaszubach Mikołaj odwiedza dzieci 6 grudnia (w rocznicę śmierci Świętego) i wkłada im drobne upominki do butów. Darczyńca lubi czyste buty, dlatego dzieci pieczołowicie szorują swoje kozaczki przed pójściem spać. Natomiast pod choinką prezenty zostawia im Gwiazdor, który wygląda identycznie jak Mikołaj z innych regionów. Małopolskie dzieciaki na początku grudnia obdarowywane są przez Mikołaja, który układa podarki na poduszce, a po Wigilii odpakowują prezenty zostawione przez Aniołka. Śląskie maluchy cieszą się natomiast wigilijnymi paczkami, ułożonymi pod choinką rączkami Jezuska lub Dzieciątko. Niektóre rejony odwiedza również Dziadek Mróz ze Śnieżynką, który przywędrował do nas z Rosji.

Święty Mikołaj to dziś popularny motyw związany z Gwiazdką. Kartki na Święta, papier do pakowania czy też billboardy z reklamami sklepów – wszystko zapełnione jest brzuchatym Świętym i jego małymi, elfimi pomocnikami. W te kilka dni w roku jego obecność jest niezbędna i budzi uśmiech na twarzy każdego, który tylko znajdzie się w jego zasięgu!

Kolędowanie wywodzi się z rzymskiego zwyczaju śpiewania pieśni powitalnych w dniu obejmowania stanowisk przez nowych urzędników, który przypadał na 1 stycznia. Przy okazji był to również początek nowego roku administracyjnego. Wraz z narodzinami chrześcijaństwa, Kościół przejął te zwyczaje i zaadoptował je do swoich potrzeb. W ten sposób “pieśni powitalne” nabrały nowego, religijnego wymiaru i traktowały o narodzinach Zbawiciela.

Pierwszy tekst polskiej kolędy został zapisany w 1424 roku i rozpoczynał się od słów: “Zdrów bądź, Królu Anielski…”. Popularność kolęd wzrosła gwałtownie w XVII wieku. W kolejnych wiekach nowe pieśni bożonarodzeniowe tworzyli najwięksi poeci i kompozytorzy, m.in. Piotr Skarga, Franciszek Karpiński, Mikołaj Sęp-Szarzyński, Andrzej Morsztyn i Feliks Nowowiejski.

Kolędy są stałym elementem kościelnych obchodów Bożego Narodzenia. Prócz tego, śpiewane są także podczas spotkań gwiazdkowych. W dobie nowoczesnych internetu, wielu z nas decyduje się także wysyłać je drogą elektroniczną, za pomocą filmików video lub kartek typu flash, do których dołączamy serdeczne życzenia. Bożonarodzeniowe życzenia przekazane w ten sposób nie tylko pobudzają wyobraźnię adresata, ale także mimochodem powodują, że zanuci znaną mu melodię i poczuje świąteczną atmosferę.

Piernik składa się z ciasta pszenno-żytniego, jajek, mleka, miodu oraz skameralizowanego cukru. Można go również uzupełnić o inne składniki, np. marmoladę, bakalie i orzechy oraz polać czekoladą lub marcepanem. Najlepsze wypieki powstają z ciasta, które długo leżało w chłodnym miejscu. Fermentacja, jaka wtedy zachodzi, odpowiada za unikatowy smak ciastek. Stąd też zwyczaj zagniatania ciasta na pierniki zaraz po Andrzejkach. Dzięki temu, w Boże Narodzenie możemy częstować gości tradycyjnymi piernikami.

Co jednak zrobić, jeżeli nie przygotowaliśmy wcześniej ciasta? Świeży wypiek niestety nie będzie miał tak głębokiego smaku, jednak możemy spróbować przygotować ciasteczka z naszego ulubionego przepisu i piec, jak gdyby nigdy nic… Jeżeli jednak zdarzy im się stwardnieć (a jak wiemy, pierniki bardzo lubią to robić!), powinniśmy wrzucić je do puszki razem z pokrojonymi kawałkami jabłka i zamknąć na kilka dni. Dobry sposobem może być również ozdobienie ich czekoladą lub lukrem, który wsiąknie w strukturę ciastka i odrobinę ją złagodzi.

Ozdabianie pierników jest prawdziwą sztuką. Wycięcie odpowiednich kształtów to nie wszystko – żeby robiły wrażenie, powinniśmy dodatkowo przyozdobić je ciemną czekoladą (woda+margaryna+cukier+kakao), lukrem (sok z cytryny+cukier-puder) oraz innymi cukierniczymi ozdobami. Stylizowanie świątecznych wypieków to rewelacyjny sposób na zintegrowanie rodziny i włączenie dzieci do przygotowania Świąt. Twarde pierniki mogą stać się także piękną ozdobą choinkową – przed włożeniem ich do piekarnika, wystarczy zrobić w cieście dziurkę, przez którą potem przewleczemy kolorową wstążkę. Nie zdziwmy się jednak, jeżeli szybko znikną ze świątecznego drzewka…